Quầy hàng thủ công mỹ nghệ

Mở lối cho nghề dệt Zèng
Ngày 16/11/2012-09:06 GMT+7
Dệt Zèng, sản phẩm du lịch làng nghề của vùng cao A Lưới. Ảnh: Bá Trí
Có giá trị đặc sắc về nghệ thật chế tác, dệt Zèng sẽ trở thành sản phẩm du lịch độc đáo của vùng cao A Lưới nếu được quan tâm đầu tư đúng hướng.

 Loanh quanh chợ huyện

Dệt Zèng là nghề thủ công truyền thống lâu đời của người dân Tà Ôi cư ngụ ở vùng cao A Lưới. Được chế tác công phu, sản phẩm này đi kèm kỹ thuật gắn hạt cườm, tạo nên vẻ đẹp độc đáo, riêng biệt.

Dù đã ít nhiều mai một nhưng đến nay, một bộ phận người dân A Luới vẫn giữ phong tục sử dụng sản phẩm dệt Zèng như áo, khố, khăn, tấm treo, gùi… Đặc biệt ở một số làng bản tại xã Nhâm và A Roàng, gần như 100% hộ dân đều tham gia dệt Zèng. Vốn là công việc của phụ nữ, chị em tranh thủ dệt Zèng thêm vào thời gian rảnh rỗi trong ngày như buổi trưa, buổi tối và những ngày nông nhàn, tạo nên nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao ở Thừa Thiên Huế.

Về đầu ra cho sản phẩm, chị A Viết Thị Hương - Tổ trưởng Tổ dệt thôn Aka (A Roàng) cho biết, mặt hàng này chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình và làm quà tặng cho người thân, bạn bè, lễ cưới. Chỉ có một số ít thợ chuyên nghiệp có điều kiện đi bán hàng xa hơn ở các chợ huyện miền núi như Nam Đông. Xa hơn nữa là bán ở chợ huyện miền núi của Quảng Trị, Quảng Nam…Một số công ty, cửa hàng ở Huế, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh có đặt hàng để bán cho du khách ở thành phố nhưng rất ít.

Lãnh đạo UBND huyện A Lưới cho biết, với giá cả thị trường như hiện nay, mỗi thợ dệt Zèng lành nghề có thu nhập khoảng 3 triệu đồng/tháng. Đến nay mặt hàng này vẫn chưa phát triển thành sản phẩm hàng hóa do khó cạnh tranh với hàng công nghiệp. Chưa kể người thợ còn thiếu kiến thức về thị trường, thiếu lực lượng chuyên nghiệp, thiếu cả đầu tư về kỹ thuật và vốn. Đặc biệt, lớp trẻ học nghề đang ngày một thưa đi.

Xây dựng thương hiệu dệt Zèng

Tại hội thảo phát triển sản phẩm du lịch A Lưới vừa được tổ chức trong khuôn khổ Dự án Phát triển du lịch bền vững tiểu vùng sông Mê Kông, các chuyên gia cho rằng, hạn chế lớn nhất của du lịch A Lưới là sản phẩm nghèo nàn, đơn điệu trong khi một thế mạnh như dệt Zèng lại chưa được đầu tư đúng mức.

Bà Phạm Thị Duyên Anh, chuyên gia tư vấn tổ chức SNV nhận định, với tiềm năng hiện có, nếu chọn lựa đầu tư, dệt Zèng chính là chuỗi sản phẩm độc đáo số một cho du lịch A Lưới, trong việc thu hút về điểm đến và tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, việc xây dựng một thương hiệu dệt Zèng chắc chắn gặp không ít khó khăn.

Một trong những khó khăn, theo T.S Trần Thị Mai, nguyên Hiệu trưởng Trường cao đẳng Nghề du lịch Huế, là mẫu mã dệt Zèng A Lưới chưa phong phú, chủ yếu là váy áo phụ nữ, nam giới, khăn trải bàn và sản phẩm dưới dạng tấm lớn, phải dệt trong nhiều ngày, chi phí cao, giá thành đắt nên khó tiêu thụ. “Với khách du lịch, việc bỏ ra 1-2 triệu đồng để mua một sản phẩm thủ công mỹ nghệ là rất khó’’-T.S Mai lưu ý. Một số thợ dệt cho biết, do không có máy khâu và thiếu kỹ thuật cắt may nên họ chưa thể làm các sản phẩm lưu niệm có thể sử dụng ngay. Sản phẩm vì thế chủ yếu bán dưới dạng tấm lớn, khó tiếp cận thị trường, khó tiêu thụ.

Ngoài vấn đề đầu tư kỹ thuật, hỗ trợ vốn sản xuất, các chuyên gia Dự án phát triển du lịch tiểu vùng sông Mê Kông đã đề xuất nhiều giải pháp để phát triển nghề dệt Zèng từ góc độ thị trường, xây dựng thương hiệu, liên kết hợp tác giữa các cơ sở tại A Lưới với các doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ ở Huế, Hội An, Hà Nội, T.P Hồ Chí Minh... Đề xuất UBND huyện A Lưới đầu tư hình thành khu trưng bày, bán hàng và quảng diễn nghề tại trung tâm thị trấn A Lưới; hỗ trợ đào tạo nâng cao tay nghề, sáng tạo mẫu mã; đăng ký thương hiệu vải thổ cẩm Zèng A Lưới; xây dựng Webside giới thiệu và bán hàng qua mạng; tạo điều kiện đưa sản phẩm trưng bày, triển lãm tại địa phương, trong tỉnh, trong nước...

Về thuận lợi, ông Lê Hữu Minh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch cho biết, trong khuôn khổ Dự án du lịch tiểu vùng sông Mê Kông triển khai tại A Lưới giai đoạn 2009-2013, đến nay đã góp phần hình thành một số thiết chế, mô hình du lịch cộng đồng tại A Roàng và xã Nhâm, là hai cái nôi dệt Zèng của A Lưới. Việc phát triển, tìm đầu ra cho dệt Zèng sẽ bền vững hơn nếu kết hợp với các sản phẩm, tour, tuyến du lịch tại địa phương. Tuy nhiên, theo chuyên gia du lịch, T.S Bùi Thị Tám, những đề xuất từ dự án tiểu vùng sông Mê Kông chỉ mang tính gợi mở. Việc triển khai, thực hiện về lâu dài đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía UBND huyện, người dân và sự quan tâm về cơ chế, chính sách của tỉnh đối với phát triển nghề dệt zèng nói riêng và các ngành nghề thủ công khác tại A Luới.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này cách đây không lâu, lãnh đạo Công ty TNHH Á Đông-một đơn vị đang có nhiều dự án du lịch lớn tại Huế cho rằng: Với diều kiện như hiện nay, nếu tỉnh, huyện có những chính sách ưu đãi, kêu gọi đầu tư cụ thể, chắc chắn sẽ có doanh nghiệp sẵn sàng đến đầu tư phát triển làng nghề phục vụ du lịch tại A Lưới.

Kim Oanh (TTH)
 
 
 

Sự kiện sắp đến

 
 
 

Bản đồ du lịch huế