Nhà thờ

Nhà thờ Phủ Cam
Ngày 22/11/2011-16:35 GMT+7
Đa số các nhà thờ Thiên chúa giáo ở vùng Huế lúc khởi thủy cách đây hơn 300 năm chỉ là những nhà nguyện đơn giản với sườn gỗ mái tranh. Khi các vua chúa Việt Nam hạ lệnh cấm đạo một cách gay gắt thì chúng bị triệt giải đi. Còn lúc nào họ nới lỏng hoặc bãi bỏ lệnh cấm thì giáo dân xây dựng lại để có chỗ mà nghe rao truyền đạo Chúa và để cầu nguyện. Sau đó, từ thời Pháp thuộc trở đi, khi hoàn cảnh lịch sử cho phép các nhà thờ được nâng cấp dần và ngày càng trở nên khang trang, bề thế.

Lần đầu tiên, vào năm 1682, Linh mục Langlois (1640 - 1770) cho xây dựng nhà nguyện Phủ Cam bằng tranh tre tại xóm Đá, ở sát bờ sông An Cựu. Nhưng, sau đó chỉ 2 năm, vì có được hoàn cảnh và điều kiện thuận lợi, cho nên chính vị Linh mục này đã cho triệt giải nhà nguyện đơn sơ ấy và mua đất trên đồi Phước Quả để xây dựng một nhà thờ bằng đá kiên cố và to lớn hơn. Bấy giờ, nhà thờ quay mặt về hướng tây (tức là phía ga Huế ngày nay). Dù đó là một công trình kiến trúc được mô tả là rất chắc chắn và "chưa từng có ở xứ này, được nhà vua (tức là chúa Nguyễn Phúc Tần) và quan lại thán phục", nhưng đến thời chúa Nguyễn Phúc Chu (1691 - 1725), vào năm 1698, ngôi nhà thờ ấy đã bị triệt giải hoàn toàn.

Sau đó đúng 2 thế kỷ vào năm 1898, Giám mục Allys (1852 - 1936) cho xây dựng mới nhà thờ Phủ Cam bằng gạch lợp ngói khá đồ sộ tại vị trí cũ. Nhưng lần này thì nhà thờ quay mặt về hướng bắc (phía Kỳ đài của Kinh thành) và do chính Giám mục Allys vẽ thiết kế rồi giám sát thi công. Công việc xây dựng được hoàn thành vào năm 1902. Nhà thờ mang nét kiến trúc "Gothique". Hai bên mặt tiền có hai tháp chuông thân hình trụ vuông, đỉnh tròn, cao vừa phải. Ở tầng 2 của  hai tháp, có một hành lang nối liền chúng lại với nhau. "Nét chủ đạo kiến trúc lần này là những vòm duyên dáng đổ xuống trên những trụ có những nét hoa văn cây lá, những hình thiên thần. Đặc biệt nhà thờ có một vườn hoa được chắn đất đào xuống sâu và phẳng với hai la thành chạy lượn lên cao dần, mềm mại duyên dáng với 16 bậc cấp bằng gạch ở phía trước tiền đường" (Trích "Lược sử các giáo xứ" do Tổng Giáo phận Huế biên soạn, Huế,  2001, tập 1, tr.50).

Dù vậy, nhà thờ ấy đã được thay thế bằng một nhà thờ mới khởi sự xây dựng cách đây hơn 40 năm, có lẽ vì bấy giờ nhà thờ cũ đã hết niên hạn sử dụng và đã trở nên chật hẹp so với số lượng  giáo dân trong họ đạo Phủ Cam ngày càng tăng cao.

Vào đầu năm 1963, dưới thời Ngô Đình Diệm, Tổng Giám mục Ngô Đình Thục (1897 - 1984) cho triệt giải nhà thờ cũ để làm mới một ngôi nhà thờ rộng lớn hơn. Đây là nhà thờ thứ 10 ở Phủ Cam tính từ nhà nguyện đầu tiên do Linh mục Langlois xây dựng vào năm1682 tại xóm Đá bên bờ sông An Cựu. Nhà thờ lần này do Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ vẽ kiểu. Mặt bằng xây dựng nhà thờ mang dạng một thánh giá: đầu thánh giá hướng về phía nam, đuôi thánh giá hướng về phía bắc, và ở gần đầu hơn, hai bên vươn ra hai cánh thánh giá. Nhà thờ được kết cấu theo kỹ thuật xây dựng hiện đại, nhưng trang trí thì phần lớn vẫn theo nghệ thuật cổ điển Tây phương. Các trụ đỡ mái được đúc sát vào hai chân tường trong của nhà thờ, uốn dần ra phía trước khi vươn cao lên, rồi nối lại với nhau từng cặp bằng một đường cong trên đỉnh, mềm mại như những bàn tay đang chắp lại để cầu nguyện. Đặc biệt là ở phần Cung thánh, từ mỗi một trong 4 góc, đều có 3 trụ đỡ vươn dần ra, như những bàn tay muốn nắm lấy nhau, tạo thành một không gian đủ rộng để ôm kín bàn thờ.

Lòng nhà thờ rộng thênh thang với những dãy ghế dài có thể chứa được khoảng 2500 người đến dự lễ. Hai bên lòng nhà thờ trang trí hai dãy tranh vẽ đóng trong từng khung gỗ thể hiện về đời Chúa Giê - su, và bên trên là hai dãy cửa kính trong và màu xanh lá chuối non để cung cấp đủ ánh sáng cho nội thất, kể cả vào mùa mưa. Nhà Tạm được xây sát vào phần lõm phía sau của lòng nhà thờ và nằm trên một bệ cao đặt ở chính giữa, vừa trang nghiêm, vừa dễ thấy. Thánh giá được làm bằng thân một cây thông già ở đồi Thiên An, trên đó có tượng Chúa Cứu Thế đang chịu đóng đinh. Ở phần trên của Nhà Tạm có một  hình vẽ bán thân Chúa Giê - su dang hai tay ngửa lên trời như đang ở trong tư thế rao giảng, viền quanh là dòng chữ "Chúc tụng Thiên chúa đến muôn đời".

Cũng trong nội thất, ở hai bên còn có hai cánh (của hình cây thánh giá). Không gian bên cánh trái (từ trong nhìn ra) là nơi thiết lập bàn thờ để thờ thánh tử đạo Tống Viết Bường (bị giết năm 1833), người gốc Phủ Cam. Và không gian bên cánh phải (đối diện) là phần mộ của cố Giám mục Nguyễn Kim Điền (1921 - 1988), người có nhiều công nhất trong việc xây dựng nhà thờ này.

Cần biết thêm rằng vào năm 1963, khi chỉ mới xây xong nền móng và một phần tường vách thì chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ, cho nên, việc thi công chững lại. Sau đó một thời gian ngắn, việc xây dựng được tiếp tục một cách khó khăn và chậm chạp qua 3 giai đoạn 1963 - 1967, 1972 - 1995 và 1999 - 2000 mới hoàn thành.

Dù sao, nhà thờ Phủ Cam hiện nay cũng là một công trình kiến trúc tôn giáo có giá trị cao về lịch sử và nghệ thuật ở vùng Huế.

http://www3.thuathienhue.gov.vn
 
 
 

Sự kiện sắp đến

 
 
 

Bản đồ du lịch huế